Zwanger zijn is een prachtige, maar soms ook spannende tijd. Je kijkt uit naar de komst van je kleintje. Tegelijkertijd wil je er alles aan doen om jouw zwangerschap zo gezond en veilig mogelijk te laten verlopen. Een belangrijk aspect van die gezondheid gaat over bescherming tegen infecties. Vandaag duiken we in het onderwerp mazelen tijdens de zwangerschap. Dit is iets waar je als aanstaande moeder goed van op de hoogte bent. Hoe zit het precies met mazelen en de impact ervan op jou en je ongeboren baby?
Wat zijn mazelen en waarom is aandacht belangrijk?
Mazelen is een zeer besmettelijke virusziekte. Vroeger kwam het veel vaker voor. Gelukkig hebben we de BMR-vaccinatie, die veel bescherming biedt. Toch zien we af en toe nog uitbraken. Dit virus verspreidt zich gemakkelijk via de lucht wanneer iemand niest of hoest. Je kunt het dus snel oplopen.
De typische symptomen van mazelen zijn vaak hoog oplopende koorts, verkoudheidsklachten en de karakteristieke vlekjes op de huid. Maar als je zwanger bent, maakt het krijgen van deze infectie je extra kwetsbaar. Het is dan ook cruciaal om te weten hoe je jezelf kunt beschermen. Jouw gezondheid staat nu voorop, en daarmee ook die van je baby.
Mazelen en de ongeboren baby
Wanneer je als zwangere vrouw mazelen krijgt, kan dit helaas risico’s met zich meebrengen voor je baby. Het virus kan via de placenta de baby bereiken. Dit is een situatie die je absoluut wilt vermijden. De complicaties bij de baby zijn onder andere een verhoogd risico op vroeggeboorte of een laag geboortegewicht. Soms kan het zelfs leiden tot een miskraam, hoewel dit gelukkig zeldzaam is als je al verder in je zwangerschap bent.
Daarom is het zo belangrijk om je immuunstatus goed in de gaten te houden. Heb je de mazelenvaccinatie gehad? Weet je zeker dat je de ziekte zelf nooit hebt doorgemaakt? Dit zijn vragen die je met je verloskundige of gynaecoloog bespreekt tijdens je controles.
Bescherming: de kracht van vaccinatie
De beste verdediging tegen mazelen is preventie. De mazelenvaccinatie (de M van de BMR-prik) is enorm effectief. Deze vaccinatie wordt standaard aangeboden op jonge leeftijd. Maar wat als je twijfelt over jouw eerdere vaccinaties, of als je nooit gevaccineerd bent? Dan is het goed om hierover te praten met een zorgprofessional.
Wanneer vaccinatie tijdens de zwangerschap?
Dit is een belangrijk punt om helder te hebben: de mazelenvaccinatie mag je niet tijdens de zwangerschap krijgen. Dit type vaccin bevat een levend, maar verzwakt virus. Hoewel het risico klein is, geven artsen geen enkel risico aan de ongeboren baby. De vaccinatie wordt daarom altijd geadviseerd vóórdat je zwanger wordt.
Wat als je nog niet gevaccineerd bent en je ontdekt dat je zwanger bent? Dan is het advies: niet vaccineren tijdens de zwangerschap. Zodra je baby geboren is en je borstvoeding geeft, kan de vaccinatie alsnog plaatsvinden. Dit is de veilige route voor jouw zwangerschap. Naast het belang van vaccinaties zijn er ook risico’s verbonden aan de 5e ziekte tijdens de zwangerschap, lees er hier meer over.
VIDEO: COVID 19 and Pregnancy: Vaccines, Fertility, & Breastfeeding with Dr. Viki Male
Controle van je antistoffen
Tijdens je eerste bezoek aan de verloskundige, of zelfs daarvoor, kijkt men naar je vaccinatiestatus. Soms wordt bloedonderzoek gedaan om te bepalen of je beschermende antistoffen tegen mazelen hebt. Dit onderzoek geeft duidelijkheid. Heb je antistoffen, dan ben je beschermd. Heb je ze niet, dan ben je kwetsbaar.
Als blijkt dat je niet immuun bent, dan is de beste actie: jezelf en je omgeving beschermen. Hoe doe je dat in de praktijk? Dat lees je hieronder.
Hoe bescherm je jezelf tijdens de zwangerschap?
Je kunt niet elke ziekteverwekker ontwijken, maar je kunt wel slimme stappen ondernemen om het risico op mazeleninfectie tijdens je zwangerschap te minimaliseren. Denk aan basisgezondheidsmaatregelen.
Belangrijke aandachtspunten zijn:
- Vermijd nauw contact met mensen die ziek zijn.
- Wees alert op uitbraken in jouw omgeving. Dit hoor je vaak via het RIVM of lokale gezondheidsdiensten.
- Was je handen regelmatig en grondig met water en zeep. Dit is altijd een goed idee, maar zeker als je zwanger bent.
- Informeer mensen in jouw directe omgeving over je zwangerschap en vraag hen om bij klachten thuis te blijven.
Als je merkt dat iemand in jouw omgeving mazelen heeft, en jij bent niet immuun, neem dan direct contact op met je verloskundige. Zij adviseren je over de te nemen stappen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat je tijdelijk afstand moet houden van die persoon, vooral als je nog geen antistoffen hebt en je in de kwetsbare eerste helft van je zwangerschap zit.
Wat als ik toch in contact kom met mazelen?
Stel, je hebt gehoord dat een collega mazelen heeft, en je bent niet zeker van je immuunstatus. Schrik niet. Neem kalm de telefoon en bel jouw zorgverlener. Zij kunnen je adviseren over een eventuele bloedtest om snel je antistoffen te controleren.
Als blijkt dat je geen antistoffen hebt, kan er soms, afhankelijk van hoe ver je in de zwangerschap bent, gekeken worden naar passieve immunisatie. Dit is een tijdelijke bescherming die met een injectie wordt gegeven, vaak met antistoffen van iemand anders. Dit gebeurt niet altijd en is sterk afhankelijk van het moment van blootstelling en jouw specifieke situatie. Jouw arts bepaalt dit altijd in overleg met jou.
De periode na de bevalling
Gefeliciteerd, je hebt de bevalling doorstaan! Nu je bent bevallen, is de focus verlegd naar de pasgeborene. Dit is ook het moment om de vaccinatiestatus rondom mazelen voor de toekomst te regelen.
Jouw baby krijgt het reguliere vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma. De eerste BMR-prik staat meestal gepland als je kindje ongeveer 14 maanden oud is. Dit is pas later, omdat de beschermende antistoffen die je via de placenta hebt doorgegeven (en eventueel via borstvoeding) de eerste maanden nog werkzaam zijn.
Als je zelf niet gevaccineerd bent, bespreek dan met je huisarts hoe je dit na de bevalling het beste aanpakt. Overleg ook met de huisarts over wat te doen bij ziekte tijdens de zwangerschap, aangezien dit extra risico’s met zich meebrengt. Het is fijn om te weten dat je kindje op termijn goed beschermd raakt. De bescherming van je baby tegen infectieziekten is immers een prioriteit.
Het krijgen van een kindje vraagt om veel voorbereiding. Door nu al goed geïnformeerd te zijn over hoe je jezelf beschermt tegen ziektes zoals mazelen, neem je een belangrijke stap in het waarborgen van een gezonde start voor jouw gezin. Vertrouw op de adviezen van je zorgverleners; zij begeleiden je hierin deskundig.
Veelgestelde vragen over mazelen en zwangerschap
Uitgelichte bronnen
Hier is een samengestelde lijst van links die je alles vertellen over Mazelen in de zwangerschap: risico’s en preventie.
Moet ik me zorgen maken over mazelen als ik gevaccineerd ben?
Als je zeker weet dat je de mazelenvaccinatie hebt gehad (of de ziekte hebt doorgemaakt), is de kans heel klein dat je het opnieuw krijgt. Jouw bescherming is dan hoog, en je hoeft je meestal geen extra zorgen te maken over blootstelling.
Kan de mazelenvaccinatie tijdens de zwangerschap gegeven worden?
Nee, de BMR-vaccinatie wordt tijdens de zwangerschap niet gegeven omdat deze een levend, verzwakt virus bevat. Dit wordt altijd uitgesteld tot na de bevalling.
Wat moet ik doen als ik in contact ben geweest met iemand met mazelen en ik ben niet immuun?
Neem direct contact op met je verloskundige of gynaecoloog. Zij beoordelen jouw situatie en bepalen of aanvullend bloedonderzoek of een andere preventieve maatregel nodig is, afhankelijk van hoe lang geleden het contact was.
Is borstvoeding geven veilig als ik mazelen heb gehad tijdens de zwangerschap?
Ja, borstvoeding geven is veilig. Sterker nog, via de borstvoeding geef je jouw baby nog extra antistoffen mee, wat een vorm van passieve bescherming biedt.
