Zwanger zijn, dat is een periode vol wonderen en verwachting. Je kijkt uit naar de komst van jouw kindje. Tegelijkertijd komen er veel vragen op je af. Een vraag die soms stilletjes in de lucht hangt, is die over de oorzaken van autisme tijdens de zwangerschap. Misschien voel je een lichte bezorgdheid, of zoek je gewoon naar helderheid. Weet dan dat je hier niet alleen in staat. Autisme spectrum stoornis (ASS) is een complex onderwerp. De wetenschap doet continu onderzoek om de puzzelstukjes beter op hun plek te leggen. Tijdens de zwangerschap zijn er ook andere gezondheidsfactoren om rekening mee te houden, zoals de risico’s van mazelen tijdens de zwangerschap. Vandaag duiken we samen in wat we nu weten over de factoren die een rol spelen in de periode vóór de geboorte.
De basis: wat is autisme precies?
Voordat we de oorzaken bespreken, helpt het om kort stil te staan bij autisme zelf. Autisme is geen ziekte. Het is een andere manier waarop iemands brein informatie verwerkt. Mensen met autisme ervaren de wereld anders. Dit zie je vaak terug in de communicatie, sociale interactie en hun interesses. Het spectrum is heel breed. De ene persoon heeft veel ondersteuning nodig, de ander bijna niet.
De vraag “wat veroorzaakt autisme?” is heel natuurlijk. Ouders willen graag weten of ze iets hebben gedaan of juist nagelaten. Hier is het belangrijkste om te onthouden: autisme ontstaat zelden door één enkele oorzaak. Het is bijna altijd een samenspel van verschillende factoren. Dit complexe samenspel begint al vroeg. De basis voor de ontwikkeling van het brein wordt grotendeels in de zwangerschap gelegd.
Genetische aanleg: de blauwdruk van jouw kind
Het sterkste verband dat we zien, ligt in de genen. Genetische factoren spelen een grote rol bij het ontstaan van autisme. Zie het als een soort blauwdruk die je kind van jou en de andere ouder erva. Sommige mensen dragen genen met zich mee die de kans op het ontwikkelen van autisme verhogen. Dit betekent absoluut niet dat je een schuldgevoel hoeft te hebben. Vele mensen hebben deze genen, en de overgrote meerderheid van die kinderen ontwikkelt geen autisme.
Soms gaat het om erfelijke factoren die al langer in de familie voorkomen. Soms ontstaan er echter ook nieuwe genetische veranderingen tijdens de conceptie. Onderzoek naar de precieze genen is nog volop bezig. We ontdekken steeds meer complexe interacties. Denk aan kleine variaties in veel verschillende genen, in plaats van één enkel ‘autisme-gen’. Deze genetische variaties beïnvloeden hoe de hersencellen zich vormen en met elkaar communiceren tijdens de zwangerschap en de vroege jeugd.
Omgevingsfactoren tijdens de zwangerschap
Naast de erfelijke aanleg, kijken wetenschappers naar omgevingsfactoren tijdens de negen maanden van wachten. Deze omgevingsfactoren zijn invloeden van buitenaf die inwerken op de zich ontwikkelende foetus. Het is belangrijk om hierbij een duidelijke scheiding te maken. Veel geruchten en mythes doen de ronde. Wij richten ons hier op wat de wetenschap aantoont over de oorzaken autisme tijdens zwangerschap.
Welke invloeden tijdens de draagtijd zijn interessant voor onderzoek naar autisme ontwikkeling? Een voorbeeld van zo’n invloed is het CMV-virus tijdens de zwangerschap.
- Leeftijd van de ouders: Studies tonen aan dat zowel een zeer jonge leeftijd als een hogere leeftijd van de ouders (vooral de vader) een licht verhoogd risico kan geven. Dit is een klein effect, maar het wordt meegenomen in het totale beeld.
- Gezondheid van de moeder: Bepaalde medische aandoeningen van de moeder tijdens de zwangerschap zijn onderzocht. Denk hierbij aan onbehandelde infecties of chronische ontstekingen. Het lichaam van de moeder reageert op deze situaties, en die reacties kunnen de ontwikkeling van de foetus beïnvloeden.
- Medicatiegebruik: Het gebruik van bepaalde medicijnen, met name die voor epilepsie, moet altijd nauwkeurig worden gemonitord door een arts. Sommige medicijnen hebben een bekende invloed op de foetale ontwikkeling. Jouw arts weegt dit risico altijd af tegen de noodzaak van de behandeling.
- Ernstige stress en ondervoeding: Extreme omstandigheden, zoals ernstige ondervoeding van de moeder of langdurige, intense stress, kunnen ook een rol spelen in de vroege ontwikkeling. Dit soort stress beïnvloedt de hormoonhuishouding, wat weer invloed heeft op de foetus.
VIDEO: The REAL Cause of Autism is…
Blootstelling aan bepaalde stoffen
Een ander onderzoeksgebied betreft de blootstelling aan bepaalde stoffen tijdens de zwangerschap. De placenta beschermt de baby, maar niet alles wordt tegengehouden. Het is verstandig om goed voor jouw lichaam te zorgen in deze periode, en bewust te zijn van wat je binnenkrijgt.
Denk hierbij aan:
* Zware luchtvervuiling: Blootstelling aan fijnstof in zwaar vervuilde gebieden wordt soms gelinkt aan een licht verhoogd risico.
* Alcohol en roken: Hoewel roken en alcoholgebruik bekender zijn vanwege andere risico’s, wordt ook gekeken naar hun invloed op de neurologische ontwikkeling.
Het is cruciaal om te benadrukken dat deze factoren op zichzelf meestal niet de directe oorzaak zijn van autisme. Ze zijn eerder risicofactoren die in combinatie met de genetische aanleg een grotere kans kunnen creëren. Jouw lichaam werkt hard om jouw kindje veilig te houden. Vertrouw op de zorg die je ontvangt.
De interactie tussen genen en omgeving
De meeste deskundigen zijn het erover eens: autisme ontstaat door de wisselwerking tussen de aanleg die je meekrijgt en de omgeving waarin de hersenen zich ontwikkelen. Dit noemen we het ‘gen-omgeving interactiemodel’. Stel je voor dat de genen de potentie aangeven, en de omgeving bepaalt hoe die potentie zich ontvouwt.
Een kind kan een genetische aanleg hebben voor autisme. Maar zonder de juiste omgevingsprikkels of zonder bepaalde ’trigger’-factoren tijdens de kritieke ontwikkelingsfasen in de baarmoeder, manifesteert de stoornis zich mogelijk niet. Of het uit zich in een veel mildere vorm.
Deze periode, de zwangerschap, is een ongelooflijk snelle tijd van ontwikkeling. Hersencellen migreren, maken verbindingen en specialiseren zich. Elk klein verstoring in dit uiterst precieze proces kan gevolgen hebben voor de latere werking van de hersenen.
Wat je níet moet denken
Het is menselijk om schuldgevoelens te zoeken als je te maken krijgt met de diagnose autisme bij jouw kind. Ik wil je hier heel duidelijk in zijn. De volgende dingen zijn niet de oorzaak van autisme:
- Vaccinaties. Dit is uitgebreid onderzocht en er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat vaccinaties autisme veroorzaken.
- Hoe je met je kind communiceert ná de geboorte. De basis wordt eerder gelegd.
- Jouw emoties of liefde tijdens de zwangerschap.
Deze gedachten zijn vaak gebaseerd op verouderde of onjuiste informatie. Laat deze mythes los. Jij bent een liefdevolle ouder, en de oorzaken liggen in complexe biologische processen die grotendeels buiten jouw directe controle lagen tijdens de zwangerschap.
Hulp zoeken en begrijpen
Het zoeken naar de mogelijke oorzaken van autisme tijdens de zwangerschap is een stap in het begrijpen van jouw kind. Begrip helpt je om de beste ondersteuning te bieden. Je leert de behoeften van jouw kind beter kennen als je weet waar de neurologische verschillen vandaan komen.
Onthoud dat zelfs als we alle genetische en omgevingsfactoren perfect in kaart zouden brengen, dit niets verandert aan de liefde en de zorg die jouw kind verdient. Focus op de toekomst en de unieke persoon die jouw kind is. Praat met professionals als je vragen hebt over de medische achtergrond. Zij geven je de meest actuele informatie over de risicofactoren en de ontwikkeling van jouw kind.
*
Veelgestelde vragen
Hieronder vind je een paar vragen die vaak gesteld worden als het gaat om de oorsprong van autisme en de zwangerschap.
Meer over dit onderwerp
Duik dieper in het onderwerp Oorzaken autisme tijdens de zwangerschap onderzocht met deze nuttige bronnen.
Vraag: Is autisme erfelijk?
Antwoord: Ja, genetica speelt een grote rol. Als autisme in de familie voorkomt, is er een licht verhoogde kans. Het is echter een complex samenspel van vele genen.
Vraag: Kan stress tijdens de zwangerschap autisme veroorzaken?
Antwoord: Extreme en langdurige stress of zware trauma’s tijdens de zwangerschap kunnen de ontwikkeling beïnvloeden en worden gezien als een mogelijke risicofactor, maar veroorzaken autisme niet op zichzelf.
Vraag: Zijn er specifieke vitamines die ik had moeten nemen om autisme te voorkomen?
Antwoord: Er is geen specifieke vitamine waarvan bewezen is dat deze autisme tijdens de zwangerschap voorkomt. Een algemeen gezond en gevarieerd dieet en het volgen van de adviezen over foliumzuur zijn altijd belangrijk voor de algemene gezondheid van de baby.
Vraag: Heeft de volgorde van geboorte invloed op het risico op autisme?
Antwoord: Sommige onderzoeken suggereren een klein verband met het eerstgeborene zijn, maar dit is een zeer klein effect vergeleken met de genetische factoren.
